حبّه باشد . و ديكر هم از زياده « 1 » و فاضل از حساب مستقهآىء قنوات مذكوره ، بيست و هشت مستقه : بيست مستقه از آن در نهر ممّجان « 2 » ، و چهار مستقه از آن كه در حفرها ، و گوهاىء « 3 » ، و نشيبها « 4 » كه در ميان زرع بوده ، و جوئهآئى كه بعد از آب‌دادن كشت آن را كشوده‌اند ، و به موضعهآىء ديكر كه آن را بوده برده‌اند . و يك مستقه جعفر بن داود بن عمران تصرف كرده ، و يك مستقه آن را نضر بن عامر داشته . و آنج آل سعد بر آن وقوف نيافته ، و آدم بن موسى ، و علىّ بن تاجيكه ، و عبديل بن مالك در آن خلاف كرده‌اند ، در قسمت‌كردن علىّ بن هندو « 5 » : دو مستقهء ديكر . پس مجموع آن مساتيق مع الزّيادات : ششصد و هفتاد و شش مستقه ، و سه دوانيق ، و حبّه و نصفى باشد .

--> ( 1 ) . در نسخه چاپى : زيادة . ( 2 ) . شهر اصلى قم كهن ، كه در سمت راست رودخانه قم قرار داشته است ممّجان يا منيجان ناميده مىشده است ، و از شمال آن رودخانه‌اى منشعب از رودخانه قم جريان داشته است ، كه بنابر روايت تاريخ قم از روبروى كميدان جدا مىشده ، و بر اراضى گمر و سعدآباد مىگذشته ، و تا نزديك درب رى - كه پيرامون سعدآباد بود - مىرسيده است ، بنا به گفته تاريخ قم اين نهر را سعد بن عبد اللّه أشعرى به منظور آبيارى زمينهاى خود كه به نام سعدآباد - در نزديكى دروازه رى - بود حفر نمود ، و احتمالا مقصود از نهر ممّجان همان نهر سعد بوده باشد . ( نگاه كنيد به : تربت پاكان : ج 2 / 92 ) . ( 3 ) . در تمامى نسخه‌ها ( گوها ) ضبط شده ، و احتمالا تصحيف ( گودها ) باشد . ( 4 ) . نشيب : پست ، نقيض فراز ( لغت‌نامه دهخدا : ماده نشيب ) . ( 5 ) . در پاورقى شماره ( 1 ) نسخه چاپى : ص 47 آمده است : در محاسن اصفهان تأليف مافرّوخى : أبو الفرج هندو القمّى ضبط گرديده است .